RECYCLINK

RECYCLINK proiektua garatzearekin lortu nahi zen helburu nagusia zen zilarrean oinarritutako tinta eroaleak sortzea, eta jasangarriak izan behar ziren, hondakinetatik ateratako zilarra eta fabrikatzeko erabiltzen diren gainerako osagaiak berak jasangarriak izateagatik. Hala, batetik, hondakin elektronikoetatik zilarra erauzteko prozesu jasangarriak garatu dira, material jasangarriak erabiliz eta berrerabiltzea errazten duten eta hondakinik sortzen ez duten prozesuak diseinatuz; eta, bestetik, fabrikazioko prozesu jasangarriak garatu dira, non material ekologikoagoak (tinta eroale jasangarriak, biopolimeroak) erabiltzen diren energia-kontsumo txikiagoko prozesuetan.

Horrela, zilar-karga handiko hondakinetatik abiatuta (potoetako, oihaletako, zirkuitu inprimatuetako eta abarreko tinta-hondarrak) metala berreskuratzeko sistema bat garatzea lortu da, ohiko azidoak baino ingurumenarekin begirunetsuagoak diren disolbatzaileak erabiliz (DES motako disolbatzaileak). Horrela, nanopartikula eroaleak sortu ditugu, eta horiek jatorri biologikoko matrizeetan sartu dira, tinta egiteko. Tinta eroalea gailu elektronikoetarako zirkuitu eroaleak inprimatuz probatu da.

1. 1. irudia. RECYCLINK proiektuan garatutako prozesuak.

Proiektuari esker, aurrerapen garrantzitsuak lortu dira elektronika malguaren arloko produktu eta prozesu jasangarrien ezagutzan eta garapenean. Lehenik eta behin, disolbatzaile eutektikoak (DES) erabiliz zilarra erauzteko metodo bat sortu da. Horrek erakutsi du zilarra oso maila altuetan kontzentratzeko gai dela (zirkuituetako laginetan % 87tik gora berreskuratu da) eta, ondorioz, hobekuntza nabarmena da lixibiazio azidoko ohiko metodoekin alderatuta. Aurrerapen horrek, intsumo kimiko erasokorrak murrizteaz gain, energia-kontsumoa eta sortutako hondakinak minimizatzen ditu.

Beste alde batetik, zilarrez estalitako kobre-partikulak eta, zenbaitetan, zilar birziklatua % 10ean dituzten tinta eroaleen sorta bat garatu eta optimizatu da. Formulazio horiek tinta komertzialen ezaugarrietatik oso hurbil dauden inprimatzeko, itsasgarritasuneko eta eroankortasun elektrikoko ezaugarriak erakutsi dituzte eta, hala, balio erantsia eskaintzen dute ikuspegi funtzionaletik eta ingurumenaren ikuspegitik. Stirling Zentroan egindako industriaurreko saiakuntzek eta energia-kontsumoa nabarmen murriztea ahalbidetu zuen NIR teknologia bidezko lehortze-prozesuen ebaluazioek proposatutako metodologiaren bideragarritasuna berresten dute.

Era berean, in-mold elektronikaren esparruan, polimero jasangarriak (PHA eta PHB, adibidez) ebaluatu eta hautatu dira amaierako gailuetan txertatzeko, eta itsasgarritasun eta homogeneotasun bikaineko laginak lortu dira. Horrek esan nahi du aztarna ekologiko txikiagoko produktuak lortzeko aukera handia dagoela.

Azkenik, proiektuak modu eraginkorrean txertatu ditu garatutako teknologia guztiak azken erakusle batean: LED bidez argiztatzen den etengailu kapazitiboak dituen gailu bat. Horrek agerian uzten du lortutako garapenen erabilgarritasun praktikoa eta industriaren sektorera eramateko aukera. Beraz, lortutako emaitzei esker:

• Disolbatzaile jasangarrien bidez hondakin elektronikoen zilarra berreskuratzeko metodoei buruzko ezagutza handitu da, eta erauzketako errendimendu handiak lortu dira.
• Tinta komertzialen ezaugarri berdinak dituzten tinta eroaleen ezaugarriak garatu dira, gainera, osagai birziklatuak eta energia-kontsumo txikiko garatzeko prozesuak dituztenak.
• Jasangarritasuna lortzen laguntzen duten gailu integratuak (in-mold electronics) fabrikatzeko polimeroen aukerak ebaluatu dira.
• Amaierako produktuaren ingurumenaren gaineko eraginaren murrizketa identifikatu eta kuantifikatu da bizitza-zikloaren azterketaren bidez, eta horrek erakutsi du zilar birziklatua erabiltzeak eta energiaren aldetik eraginkorrak diren sistemetara aldatzeak nabarmen murrizten dutela aztarna ekologikoa.

Lorpenek eta proiektuak berrikuntza jasangarriari dagokionez duen kokapen argiak aukera ematen dute etorkizunean jarraitzeko edo zabaltzeko, industriara eramateko eta ingurumena errespetatzen duen inprimatze elektronikoaren ikerketa-lerro berrietara bideratzeko.

Hala, RECYCLINK proiektua arrakastaz amaitu da, hasieran proposatutako helburuak lortu baititu oro har, eta erakutsi baititu inprimatze elektroniko malguko produktuak fabrikatzeko eta berreskuratzeko prozesuen bideragarritasun teknikoa eta jasangarritasuna. Hasieratik, funtsezko bi ildo jorratzea proposatu zen: batetik, hondakin elektronikoetatik zilarra berreskuratzeko metodo berritzaileak eta ingurumenarekin begirunetsuak garatzea eta, bestetik, birziklatutako materialak eta aukera ekologikoagoak txertatzen dituzten tinta eroale jasangarriak sortzea (adibidez, zilarraren ordez kobrea erabiltzea zati batean, eta polimero injektagarri biodegradagarriak erabiltzea). Gauzatzeko hiru aldietan aurrerapen handiak egin dira. Lehenengo aldian, elektronika malguan sortutako hondakinen oinarriak ezarri eta haien ezaugarriak zehaztu ziren. Bigarren aldian, erauzketako teknikak hobetu ziren, deep eutectic solvents (DES) eta zirkuituetan zegoen zilarraren % 87 baino gehiago berreskuratzeko aukera eman zuten kontzentrazioko metodoak erabiliz, eta tinta jasangarriak garatzen hasi zen. Hirugarren aldian, zilarra berreskuratzeko eta nanopartikula eroale bihurtzeko prozesuen garapena amaitu zen, tintaren ezaugarriak optimizatu ziren (itsasgarritasun eta iraunkortasun onak bermatuko dituen zelulosa-deribatuan oinarritutako matrize bat aukeratuz, eta partikula komertzialen eta zilar birziklatuaren azterketa konparatiboa eginez), eta lehortze-metodo berriei (adibidez, NIR teknologia) industriaurreko saiakuntzak egin zaizkie. Horren guztiaren ondorioz, teknologia horiek guztiak prototipo funtzional batean elkartu dira. Horrela, lortutako emaitzek erabilitako metodologiaren baliozkotasuna berresten dute. Gainera, sortutako ezagutzak eta ingurumenaren gaineko eragina murrizteko erakutsitako gaitasunak (batez ere, zilar garbiaren zati bat berreskuratutako zilarrarekin ordezkatuz eta energia gutxiago kontsumitzen duten garatzeko prozesuak ezarriz) ikerketa-ildoarekin jarraitzeko eta prozesua industriara eramateko aukera argiak ematen dituzte.