MEPERTROBE

Artículos científicos

• Gómez-Ambrosi J. Adipose tissue inflammation. Cells 2023;12:1484.
• Zapata JK, Azcona-Sanjulian MC, Catalán V, Ramírez B, Silva C, Rodríguez A, Escalada J, Frühbeck G, Gómez-Ambrosi J. BMI-based obesity classification misses children and adolescents with raised cardiometabolic risk due to increased adiposity. Cardiovasc Diabetol 2023;22:240.
• Gómez-Ambrosi J et al. Cardiometabolic risk stratification using a novel obesity phenotyping system based on body adiposity and waist circumference. Eur J Intern Med. 2024 Jun;124:54-60.
• Gómez-Ambrosi J et al. The evolution of the understanding of obesity over the last 100 years. Int J Obes 2025;49:168-176.
• Salmón-Gómez L, Victoria Catalán V, Frühbeck G, Gómez-Ambrosi J. Relevance of body composition in phenotyping the obesities. Rev Endocr Metab Disord 2023;24:809-823.
• Gómez-Ambrosi J. Recent progress in the management of obesity. Nutrients 2023;15:2651.
• Gómez-Ambrosi J. Recent progress in the management of obesity: Advances and insights from the latest research. Nutrients 2025;17:1225.
• Zapata JK et al. Childhood obesity: The threatening apprentice of the adiposity empire. Rev Endocr Metab Disord 2025;26.

Tesis doctorales relacionadas con este proyecto

• Rocío Marugán (ongoing). La titulada superior contratada por UNAV continua en el Programa de Doctorado en Investigación Biomédica de la Universidad de Navarra realizando sus estudios de doctorado.
• Alvaro San Martin Bernal (ongoing).

Obesitatea ulertzen: bidaia medikuntza pertsonalizaturantz

Obesitatea gaixotasun korapilatsua da, eta mundu osoko milioika pertsonari eragiten die. Askotan, tratamenduak inpertsonalak dira, berdinak paziente guztientzat, eta horrek esan nahi du ez dutela berdin funtzionatzen pertsona guztientzat. Hori dela eta, MEPERTROBE proiektuak asmo handiko xede bati ekin zion: pertsona bakoitzak esku-hartze dietetikoei nola erantzuten dien hobeto ulertzea eta obesitatearen tratamenduan medikuntza pertsonalizaturako oinarriak ezartzea. 123 paziente bildu dituen ikerketa honek dieta generikoetatik haratago joan nahi izan zuen, parte-hartzaile bakoitzaren ezaugarri indibidualak sakonki ikertuz esku-hartze baten arrakastan zer alderdik eragiten duten jakiteko.

Zer egin zen?

Bere helburua lortzeko, MEPERTROBE proiektuaren taldeak paziente bakoitzaren azterketa sakona egin zuen, eta hainbat hilabetetan zehar datu ugari bildu zituen.

Lehenik eta behin, neurketa antropometrikoak eta gorputzaren osaerari buruzkoak egin ziren. Oinarrizko antropometriari dagokionez, pisua, altuera eta gerri, aldaka eta lepoaren perimetroa neurtu ziren. Horrek gorputzaren itxuraren ideia orokor bat ematen digu. Gainera, InBody teknologiarekin azterketa zehatza egin zen. Bioinpedantziako ekipo aurreratu horrek informazio zehatza ematen du gorputzaren gantzari, muskulu-masari, gantz-ehunekoari, (gorputzeko hainbat ataletan) banatutako gantzari, zelulen barruko eta kanpoko urari, metabolismo basalari (gorputzak geldi dagoenean erretzen dituen kaloriak) eta gorputz-faseko angeluei (zelula-osasunaren adierazleak) buruz. Airearen desplazamendu bidezko pletismografia (BodPod) ere egin zen, gorputzaren osaera oso modu zehatzean neurtzen duen teknologia, gantz-masa eta gantzik gabeko masa bereiziz. Azkenik, erraietako gantza aztertu zen ViScan tresnaren bidez. Tresna horrek oso gantz garrantzitsua, erraietako gantza, kuantifikatzen du, barneko organoen inguruan metatzen dena eta osasuneko arazoekin lotura estua duena.

Neurketa fisikoez gain, pazienteen eguneroko ohituretan sakondu zuen ikerketak: azelerometria erabili zen jarduera fisikoa eta loa neurtzeko, besteak beste. Gailu eramangarrien bidez (azelerometroak), jarduera fisikoa eta lo-ereduak monitorizatu ziren. Horrek agerian utzi zuen denbora gehiena intentsitate txikiko jardueretan ematen zela, eta loaren zatiketa handiagoa (esnatzeak sarritan) esna-aldi luzeagoekin lotzen zela.

Odol-proba sakonak egin ziren, osasun-profil osoa lortzeko. Besteak beste, glukosa, kolesterola, triglizeridoak eta giltzurrunen eta gibelaren funtzioa neurtu zituzten. Arrisku kardiobaskularreko faktore batzuk ere zehaztu ziren, hanturarekin eta bihotzeko gaixotasunak izateko arriskuarekin lotuta dauden odoleko biomarkatzaile zehatzak aztertuz (adiponektina, leptina, TNF-α, eta abar). Neurketa horiek esku-hartzearen hasieran eta handik bi eta zortzi hilabetera egin ziren, denboran zehar nola aldatzen ziren ikusteko aukera emanez.

Azkenik, biologia hobeto ulertzeko, azterketa transkriptomikoak (RNASeq) bezalako ikerketa aurreratuak egin ziren. Odol-zeluletatik (PBMC) material genetikoa atera zen, zer gene “aktibatzen” edo “desaktibatzen” ari ziren aztertzeko. Horrek gorputzean gertatzen diren prozesu biologikoen inguruko informazioa ematen digu. Hesteetako mikrobio-floraren (metagenomika) azterketak ere egin ziren. Hesteetako mikrobio-flora edo heste-flora gure hesteetan bizi diren mikroorganismoen multzoa da, eta funtsezko eginkizuna dute osasunean. Paziente bakoitzaren mikrobio-floraren osaera aztertu zen, banakoen artean nola aldatzen zen eta dietaren erantzunean nola eragin zezakeen ikusteko.

Nola aztertu ziren datuak? Adimen artifizialaren laguntza

Paziente bakoitzeko hainbeste datu izanda, ereduak eta loturak aurkitzeko gakoa machine learning (adimen artifiziala) erabiltzea izan zen. Algoritmo horiek gai dira informazio-kopuru handiak prozesatzeko eta horietatik ikasteko, iragarpenak egiteko. Helburua zen identifikatzea pazienteen zer ezaugarri lotzen ziren dietari hobeto erantzutearekin.

Zer emaitza lortu ziren? Ulermen sakonago baterantz

Azterketaren arabera, paziente guztiek ez diete berdin erantzuten esku-hartze dietetikoei. Azterketa egin zuten 97 pazienteetatik 33tan (% 34an) izan zuen eragina, hau da, tratamendu dietetikoaren lehen bi hilabeteen ondoren hasierako gorputz-pisuaren % 5 baino gehiago galdu zuten. Beste 64 pazientetan (% 66an) ez zuen eraginik izan, hau da, ez ziren atalase horretara iritsi. Eragina izan zuen horien artean, % 22ak (21 paziente) pisu-galerari epe luzean eustea lortu zuen. Talde harrigarri bat ere identifikatu zen: “eragina beranduago jasan zutenak” (11 paziente). Horietan hasieran ez zuen eraginik izan, baina hain murriztailea ez den dieta bat onuragarriagoa izan liteke, luzaroago mantenduta. Aurkikuntza hori erabakigarria da, obesitatearen tratamenduan arrakasta lortzeko bide bakarra ez dagoela iradokitzen baitu.

MEPERTROBE proiektua arrakastaz burutu da, datu-base sendoetan antolatutako informazio-kopuru izugarria sortuz, etorkizuneko adimen artifizialeko ereduetan erabiltzeko prest. Ikerketa honen aurkikuntzei dagokienez, zortzi artikulu zientifiko argitaratu dira nazioartean, ikerketa-komunitatean izan duten eragina erakutsiz.

Zer esan nahi du horrek etorkizunerako? Medikuntza pertsonalizatuaren itxaropena

MEPERTROBE proiektuaren emaitzek aurrerapen handia ekarri dute doitasunezko medikuntzarako, obesitatearen tratamenduaren esparruan. Orain arte, protokolo dietetikoak generikoak izan ohi dira, pertsona bakoitzaren berezitasunak kontuan hartu gabe. Lortutako informazioari esker, osasungintzako profesionalek aukera izango dute etorkizunean esku-hartze dietetiko askoz pertsonalizatuagoak diseinatzeko, emaitzak optimizatuz paziente bakoitzerako. MEPERTROBE proiektuaren ikuspegia argia da: obesitatearen tratamendua goitik behera aldatzea, ikuspegi orokorretik indibidualizatura pasatuz, non paziente bakoitzak bere ezaugarri berezietara hoberen moldatzen diren arreta eta plana jasoko dituen. Ikerketa hau beste urrats bat da obesitatea modu eraginkorragoan eta pertsonalizatuagoan kudeatzeko etorkizunerantz.